Buru-eritasuna

Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) arabera, osasuna “erabateko ongizate fisiko, mental eta soziala da, eta ez bakarrik gaixotasun eza”.

Zer dira buruko gaixotasunak? Gaixotasun mentalak edo buru-nahasmenduak aldaketa emozional, kognitibo edota jarrerazkoan datza.Horrek, oinarrizko prozesu psikologikoei eragiten die, hala nola emozioari, motibazioari, kognizioari, kontzientziari, portaerari, pertzepzioari, sentsazioari, ikaskuntzari, hizkuntzari, etab. Horrek zaildu egiten dio pertsonari bizi den ingurune kultural eta sozialera egokitzea, eta ezinegon subjektiboren bat sortzen du.

(Ref. FEAFESen “Guía de estilo”a , Familia eta Adimen Eritasuna duten Pertsonen Elkarteen Espainiako Konfederazioa).

Gaixotasun mentalen diagnostikoa

Nazioarteko sailkapen-irizpideen arabera, hala nola American Psychiatric Association-en DSM-IV edo Osasunaren Mundu Erakundearen CIE-10en arabera, Gaixotasun Mental Larri gisa baloratutako egoera bat agertzea eragiten duten diagnostiko-taldeak hauek dira:

Esquizofrenia y grupo de trastornos psicóticos

Eskizofrenia eta nahaste psikotikoen taldea

Pentsamenduaren nahasteak, haluzinazioak eta sintoma negatiboak ezaugarri dituen buruko gaixotasuna da; harreman sozialeko funtzioak nabarmen erasaten ditu. Errealitatearen ebaluazioaren narriadura larria gertatzen da, neurri handi batean bizitzako eguneroko beharrei erantzuteko gaitasunean eragiten duena. Distortsio horiek pentsamenduaren eta emozioen pertzepziotik datoz.

Trastorno bipolar

Nahaste bipolarra eta nahaste afektibo nagusien taldea

Gogo-aldartearen alterazio-fase larri eta pertsonaren jarduera-mailagatik (gertaera maniko-depresiboengatik) bereizten da.

Trastorno de la personalidad

Nortasunaren Nahasmendua

Nortasunaren, bizitzeko moduaren, buru-osasunaren, izateko eraren eta ingurunearekin erlazionatzeko moduaren aldaketa da. Ezaugarri berezien multzoek (ez sintoma klinikoek) eragiten dute patologian eta horiek pertsonaren sufrimendua dakarte edo pertsonen arteko harremanetan edota harreman sozialetan gatazka garrantzitsuak sortzen dituzte.

Trastorno Obsesivo Compulsivo

Nahaste Obsesibo Konpultsiboa

Nahaste Obsesibo Konpultsiboa (aurrerantzean NOK) buruko gaixotasun kroniko mota bat da, eta diagnostiko-eskuliburuek “Nahaste Obsesibo Konpultsiboak eta horiekin zerikusia duten nahasteak” (DSMV) kategoriaren barruan kokatzen ditu, eta “egoera estresagarri eta somatomornoekiko bigarren mailako nahaste neurotikoen” (CIE-10) taldearen barruan. Pertsona batek NOK bat duenean, zenbait pentsamendu errepikakor ditu nahi gabe, eta errutinak edo errituak aurkezten ditu etengabe.

Ba al zenekien…?

Gaindi itzazu oztopoak

Egia edo gezurra? Jar itzazu mito faltsuak agerian galdera hauen bidez.

Gaixotasotasun mentala duen pertsona batek ezin ditu lortu planteatzen dituen helburu profesionalak.

Gezurra

Arrakasta profesional handiak lortu duten pertsona ospetsu askok buruko gaixotasuna izan dute eta dute. Harekin bizitzen eta moldatzen ikasi dute, eta, horregatik, ez diote beren helburuak lortzeari utzi.. Horren adibide dira: Albert Einstein (fisikalaria), John Nash (Nobel sariaren irabazle matematikoa).

Gaixotasun mentala duten pertsonak oldarkorrak edo arriskutsuak dira.

Gezurra

La idea de que la enfermedad mental esta íntimamente relacionada con la violencia no tiene base científica. La realidad nos dice que las personas con enfermedad mental son más propensas a dañarse a sí mismas y no a otros y son más susceptibles de ser objeto de actos agresivos que de cometerlos.Gaixotasun mentalak indarkeriarekin lotura estua duela dioen ideiak ez du oinarri zientifikorik. Errealitateak esaten digu gaixotasun mentala duten pertsonek beren buruari kalte egiteko joera handiagoa dutela, eta ez beste batzuei, eta ekintza oldarkorrak jasateko joera handiagoa dutela, egitekoa baino.

Medikazioa beharrezkoa da.

Egia

Gaixotasunaren sintoma batzuk kontrolpean izateko eta etorkizunean berriz gaixotu ez daitezen, funtsezkoa da medikazioa hartzea. Oso garrantzitsua da pertsonak tratamendu farmakologiko egokia izatea, eguneroko bizitza ahalik eta modurik normalizatuenean garatu ahal izateko, bere diagnostikoak adierazten dituen sintoma asko gabe.

Gaixotasun mentala duten pertsonek egonkortasun-aldi luzeak izan ditzakete.

Egia

Sendagaiarekiko atxikimendu egokia izanez gero, sintomei aurre egiteko eta estres-egoerei aurre egiteko entrenamendu egokia izanez gero, egonkortasun-aldi luzeak izan ditzakete.

Gaixotasun mentala duten pertsonak mendekotasun handia dute.

Gezurra

Mundu guztiak behar du laguntza bere bizitzan zehar, batez ere gaixotasun larri batekin borrokan ari bagara. Horrek ez du esan nahi pertsonak bere bizitzako, familiako, laneko eta abarreko arloetan modu egokian moldatzerik ez duenik eta gizartean aktiboki parte hartzerik ez duenik.

Zaindu ezazu zure gaixotasun mentala

Gure gomendazioak zure Osasun Mentala zain dezazun:

Egin ezazu lo egunean 7 edo 8 orduz

energia-galera eta nekea saihesteko

Jan osasuntsu eta denetarik

dieta osasungarria eta orekatua izateko

Egin kirol-jarduera bat

saiatu egunean ordubete paseatzen

Ondo pasa ezzazu

zure lagun, familia, auzokoekin…

Kontrolatu kontsumitzen duzuna

Alkohola, tabakoa, kafea, botikak…

Egin aurre arazoei

Oztopoak ikasteko erronkak eta aukerak dira

Har ezazu denbora zuretzako

Siesta egin, ile-apaindegira joan, kapritxo bat eman…

Partekatu eguneroko “gainkarga”

Egin ezazu egin behar dituzun zereginen zerrenda eta onartu zure mugak

Zaletasunak mantendu

Eskulanak, zinemara joatea, liburu bat irakurtzea, kontzertu batera joatea… deskonektatzen lagunduko dizu

Detekta itzazu estresaren sintomak

Insomnioa, ilea erortzea, tristura, narritadura, urduritasuna…

Zalantzak dituzu edo laguntzarik behar al duzu?

Jar zaitez harremanetan AVIFESekin!